.::.,.•`¯ UPM ISAM ¯`•.,.::.. انجمن دانشجویان ایرانی - وب سايت هاي خالي، علت اصلي ناكامي دانشگاه هاي ايران در رتبه بندی جهانی

وب سايت هاي خالي، علت اصلي ناكامي دانشگاه هاي ايران در ورود به فهرست جهاني است. در رده بندي تعداد مراجعات به سايت دانشگاه هاي دنيا؛ دانشگاه هاي ايران در ميان هزار دانشگاه اول دنيا نيستند. با توجه به مطلب منتشر شده تحت عنوان جای خالی ایران میان صد دانشگاه برتر آسیا ارسال شده در مورخه : چهارشنبه، 16 مرداد، 1387 به نقل از جناب آقای مسعود فاتح در در آخرین دستنوشته وبلاگی اش، به لحاظ حساسیت موضوع لازم دانستم تا نکاتی را یاداوری نمایم تا شاید ضمن اصلاح یخشی از آمار ارائه شده ،کمی هم از شدت بد بودن خبر کاسته و همه ما را د ر خصوص ضرورت توجه به استانداردهای جهانی و نقشی که در آن داریم یاد آوری نماید.
(جهت دیدن مشروح خبر بر روی ادامه متن کلیک نمایید)
--------------------------------------------------------------

نگارنده: محمد صادق بیجندی
منبع خبر: کمیتۀ اطلاع‌رسانی انجمن ایسام

جديدترين رده بندي دانشگاه هاي دنيا در سال 2007 بر اساس وبومتريك اعلام شد كه بر اساس آن هيچ دانشگاهي از ايران در ميان هزار دانشگاه اول دنيا قرار نگرفته است. در اين رده بندي دانشگاه هاي ژاپن، تايوان و چين برترين كشورهاي آسيايي هستند. بر اساس وبومتريك ، رده بندي دانشگاه هاي دنيا به استناد، تعداد مراجعات به سايت دانشگاه هاي دنيا است. بزرگي سايت دانشگاه (تعداد صفحات پايگاه اينترنتي)، حجم فايل هاي پي دي اف، ورد و پاورپوينت قابل دسترس ، تعداد مقالاتي كه در 10 سال گذشته منتشر شده، تعداد ارجاعاتي كه اين مقاله ها داشته است، تعداد بينندگان وب سايت دانشگاه و تعداد لينك هاي خارجي پايگاه اينترنتي از جمله معيارهاي لحاظ شده در رتبه بندي اين سايت است.

در رده بندي جهاني دانشگاه هاي دنيا براساس وبومتريك، 20 دانشگاه صدر جدول دانشگاه هاي آمريكايي هستند. بيست ويكمين دانشگاه برتر دنيا دانشگاه كمبريج انگلستان است. رتبه هاي 22 تا 27 نيز مجددا به دانشگاه هاي آمريكا اختصاص يافته است. دانشگاه تورنتو كانادا در جدول برترين دانشگاه هاي دنيا در مقام بيست وهشتم قرار گرفته است و پس از آن مجددا تا رتبه 34 به دانشگاه هاي آمريكايي اختصاص يافته است.

دانشگاه بريتيش كلمبيا از كانادا در رتبه سي وپنجم قرار دارد. از رتبه 35، 36، 37، 38 و 39 نيز مجددا به دانشگاه هاي آمريكا اختصاص يافته است. آكسفورد دانشگاه پرآوازه انگلستان در اين رده بندي در جايگاه چهلم قرار گرفته است.
در اين رده بندي دانشگاه استنفورد در جايگاه اول، دانشگاه صنعتي ماساچوست در جايگاه دوم، دانشگاه بركلي كاليفرنيا در جايگاه سوم، هاروارد در جايگاه چهارم و دانشگاه ايالتي پنسيلوانيا در جايگاه پنجم قرار گرفته اند.
دانشگاه هاي ميشيگان و كرنل نيز در رده هاي ششم و هفتم دانشگاه هاي دنيا براساس وبومتريك قرار گرفته اند.
در ميان 50 دانشگاه برتر دنيا علاوه بر دانشگاه هاي آمريكا، انگليس و كانادا دانشگاه هلسينكي فنلاند نيز به چشم مي خورد.

برترين دانشگاه آسيايي در رده بندي جهاني دانشگاه ها بر اساس وبومتريك دانشگاه توكيو ژاپن است. اين دانشگاه در رتبه 59 قرار گرفته است.
از دانشگاه هاي آمريكاي مركزي و جنوبي نيز يك دانشگاه از مكزيك در رده 69 جاي گرفته است.

دومين دانشگاه آسيايي در رده بندي جهاني دانشگاه ها براساس وبومتريك دانشگاهي از تايوان است كه در رده 96 قرار گرفته است. سومين دانشگاه نيز دانشگاه كيوتو ژاپن است كه در رده بندي 116 جاي گرفته است.
دانشگاه سائوپائولو برزيل نيز به عنوان دومين دانشگاه آمريكاي مركزي و جنوبي در رده بندي جهاني دانشگاه ها در مقام 128 قرار گرفته است.

چهارمين دانشگاه آسيايي اين رده بندي جهاني متعلق به چين است. دانشگاه پكن از چين در اين رده بندي در جايگاه 120 است. دانشگاه كيو ژاپن نيز به عنوان پنجمين دانشگاه برتر آسيا در اين رده بندي در جايگاه 139 قرار گرفته است.
نكته قابل توجه اين است كه ايران در رده بندي جهاني در ميان هزار دانشگاه اول هيچ جايگاهي ندارد و در آسيا نيز در ميان 100 دانشگاه نامي از دانشگاه هاي ايران ديده نمي شود.

        برترين دانشگاه ايران در اين رده بندي دانشگاه تهران است كه در رده 1373 قرار گرفته است. دانشگاه صنعتي شريف نيز در جايگاه 2255 قرار گرفته است. دانشگاه علوم پزشكي تهران در رده 2470، دانشگاه اميركبير در رده 2723، دانشگاه صنعتي اصفهان نيز در رده 2752 جهان قرار گرفته اند.

        در خاورميانه نيز ايران در جايگاه دوم قرار دارد. پس از دانشگاه فهد عربستان دانشگاه تهران در مقام دوم قرار گرفته است. پس از دانشگاه تهران نيز دانشگاه هاي لبنان، امارات و فلسطين قرار گرفته اند. دانشگاه علوم پزشكي تهران نيز در جايگاه ششم قرار گرفته است. لازم به ذکر است تنوع رشته هاي يک دانشگاه تعداد اساتيد و دانشجويان در دانشگاه ، سطح علمي کادر دانشگاهي، دارا بودن دانشکده هاي بين المللي، دارا بودن دانشجويان بين المللي، نسبت کارمندان و کادر دانشگاهي به تعداد دانشجويان و تعداد دفعاتي که يک دانشگاه به عنوان منبع علمي از سوي ديگر دانشگاه‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

رتبه‌بندی آموزشی دانشگاه‌های جهان

رتبه بندي دانشگاه هاي جهان هر ساله با روش ها و معيارهاي مختلفي انجام مي شود و موسسه هايي كه به اين كار مبادرت مي كنند، متفاوتند. اين كه در سال ٢٠٠٧ نيز همانند سال ٢٠٠٦ هيچ يك از دانشگاه هاي ايران در فهرست ٥٠٠ دانشگاه برتر دنيا قرار نگرفته، ناشي از عوامل متعددي است كه مهم ترين آن دسترسي نداشتن سازمان هاي ارزيابي كننده به اطلاعات لازم در خصوص دانشگاه هاي ايران است. به عبارت ديگر با توجه به اين كه اطلاعات جامع و كاملي در اختيار موسسه ها قرار نمي گيرد، آن ها با اطلاعات ناقص دانشگاه هاي ما را ارزيابي مي كنند، بنابراين در اين بررسي بعضي از شاخص ها و فعاليت هاي دانشگاهي ما از قلم مي افتد. شايد تنها شاخصي كه به راحتي در دسترس متخصصان امر رتبه بندي قرار دارد، تعداد مقاله هاي منتشر شده در مجله هاي معتبر علمي ISI و تعداد مراجعات و استنادهاي بين المللي به آنهاست. در مورد بقيه شاخص ها مانند تعداد محققان و پژوهشگران، تعداد اعضاي هيئت علمي، تعداد دانشجويان و نسبت تعداد اعضاي هيئت علمي به تعداد دانشجويان آمار دقيقي وجود ندارد شاخص‌های دیگر شامل تعداد دانشجویان خارجی مشغول به تحصیل، نسبت بین دانشجویان و کارکنان، و نیز ارزیابی شرکت‌های عمده از کیفیت کار فارغ‌التحصیلان هر مؤسسه آموزش علمی بود بنابراين آمار اين شاخص هاي بسيار مهم در بررسي هاي موسسه هاي ارزيابي لحاظ نمي شود و نتيجه اين مي شود كه نام هيچ يك از دانشگاه هاي ايران در فهرست ٥٠٠ دانشگاه برتر جهان ديده نمي شود.
اطلاعات دانشگاه هاي ما براي موسسه هاي ارزيابي كننده قابل رويت نيست و آن ها به طور غيرمستقيم و گاه غيرواقعي اقدام به گرفتن آمار و اطلاعات مي كنند، : بايد تمام اطلاعات دانشگاه ها را در وب سايت آنها قرار دهيم. مطالب اين وب سايت ها بايد به طور كامل مشخصات و فعاليت هاي تحقيقاتي و آموزشي دانشگاه ها را در بر بگيرد تا هر فرد يا موسسه اي در ايران يا خارج از كشور با مراجعه به وب سايت يك دانشگاه بتواند ارزيابي دقيق و واقعي از آن داشته باشد.نام دانشگاه هاي ما متاسفانه در بين ١٠٠ دانشگاه برتر آسيا هم ديده نمي شود.علت ايجاد اين مشكل به ميزان ٨٠ تا ٩٠ درصد به نبود اطلاعات لازم در مورد دانشگاه ها برمي گردد.

رتبه‌بندی‌های بین‌المللی توسط موسسات محلی

موسسات محلی متعددی رتبه‌بندی بین‌المللی دانشگاه‌ها را انجام می‌دهند که شامل موارد زیر است:

نشریه‌ی آموزش عالی تایمز - موسسه‌ی رتبه‌بندی دانشگاه‌ها QSI
نشریه‌ی آموزش عالی تایمز یک نشریه‌ی واقع در انگلستان و مربوط به آموزش عالی با همکاری موسسه‌ی
Quacquarelli Symonds، هر ساله لیستی از ۲۰۰ دانشگاه برتر دنیا را با عنوان THES - QS World University Rankings منتشر می‌کند. در مقایسه با رتبه‌بندی‌های دیگر، در این رتبه‌بندی سالانه بسیاری از دانشگاه‌های غیرآمریکایی و خصوصاً انگلیسی در میان رتبه‌های بالای آن قرار دارند.

دانشگاه شانگهای جیا تانگ
معروف‌ترین رتبه‌بندی آموزشی دانشگاه‌های جهان، توسط دانشگاه شانگهای جیا تانگ صورت می‌گیرد. این رتبه‌بندی در قالب یک پروژه‌ی بزرگ در کشور چین صورت گرفته است و هدف آن رتبه‌بندی دانشگاه‌های دنیا بصورت کاملاً مسقل بود و در واقع برای اندازه‌گیری فاصله‌ی دانشگاه‌های چینی و دانشگاه‌های روز دنیا است

مجله‌ی نیوزویک
در آگوست ۲۰۰۶ (مرداد ۱۳۸۵)، مجله‌ی نیوزویک آمریکا رتبه‌بندی ۱۰۰ دانشگاه اول دنیا را به کمک معیارهای دو رتبه‌بندی دیگر (یعنی رتبه‌بندی آموزشی دانشگاه‌های دنیا توسط دانشگاه شانگهای و نشریه‌ی آموزش عالی تایمز) و یک معیار جدید که تعداد کتاب‌ها و مجلات کتابخانه‌ها بود ارائه کرد.

وبومتریک
رتبه‌بندی وبومتریک دانشگاه‌های دنیا توسط آزمایشگاه سایبرمتریک CINDOC -واحدی از انجمن ملی تحقیقات اسپانیا CSIC تهیه شده است. این رتبه‌بندی بیش از ۴۰۰۰ دانشگاه دنیا را بر اساس اطلاعات مبتنی بر وب آنها تحلیل کرده‌است.
رتبه‌بندی وبومتریک متشکل از یک پایگاه داده شامل ۱۵،۰۰۰ دانشگاه و بیش از ۵،۰۰۰ مرکز تحقیقاتی است. ،۰۰۰ 4دانشگاه اول در رتبه‌بندی مشخص شده است، و دانشگاه‌های دیگر نیز در رنبه‌بندی‌های محلی و جزئی‌تر آمده است. موسسات آموزش عالی و مراکز تحقیقاتی کشورهای در حال توسعه در این روش رتبه‌بندی، با قرار دادن دستاوردهای علمی خود بر روی اینترنت می‌توانند وضعیت بهتری پیدا کنند چرا که ممکن است نسبت به دانشگاه‌های تراز اول دنیا بسیار فاصله داشته باشند اما با این روش می‌توانند وضعیت خود را بهتر نمایان کنند.
این رتبه‌بندی اولین بار در سال ۲۰۰۴ انجام شد و بر اساس شاخصی مرکب از چندین پارامتر تهیه شد. این پارامترها عبارتند از حجم اطلاعات موجود بر روی وب، قابلیت دسترسی و نسبت اطلاعات منتشر شده در وب به میزان لینک‌های برگشتی خارجی آن است. این رتبه‌بندی هر ساله در دی‌ماه و تیرماه بروز می‌شود و یک مقیاس وبی برای دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی فراهم می‌آورد. این رتبه‌بندی میزان فعالیت علمی وب سایت‌های آموزشی را بصورت دوره‌ای نشان می‌دهد.
شاخص‌های وبومتریک به این دلیل بوجود آمده‌اند که میزان توجه موسسات را به نشر اینترنتی نشان دهد. بنابراین دانشگاه‌های با کیفیت آموزشی بالا ممکن است به دلیل عدم تمایل به سیاست‌های انتشار اینترنتی، در این نوع رتبه‌بندی رتبه‌ی مورد انتظار خود را بدست نیاورند.

فاکتور جِی
یکی از روش‌های رتبه‌بندی دانشگاه‌ها بر اساس وبومتریک، روش فاکتور جی است که تعداد پیوندهای وب‌سایت یک دانشگاه را در میان وب‌سایت دیگر دانشگاه‌ها محاسبه ‌می‌کند. فاکتور جی درواقع میزان محبوبیت و اهمیت وب‌سایت یک دانشگاه خاص را در میان وب‌سایت‌های دانشگاه‌های دیگر نشان می‌دهد. بنابراین فاکتور جی حالتی از گستردگی و میزان نفوذ یک دانشگاه براساس وب‌سایت آن است.

رتبه‌بندی حرفه‌ای دانشگاه‌های دنیا
در مقایسه با رتبه‌بندی آموزشی دانشگاه‌های دنیا، رتبه‌بندی حرفه‌ای دانشگاه‌های دنیا در سال ۲۰۰۷ توسط مدرسه‌ی عالی ملی معدن پاریس بنیان گذاشته شد که به اندازه‌گیری کارایی هر دانشگاه در اصول حرفه‌ای می‌پردازد. شاخص اصلی این رتبه‌بندی تعداد مدیران اجرایی ارشد در میان ۵۰۰ شرکت مطرح دنیاست (از لحظ سودآوری) که بر اساس دانشگاهی که آنان درس خوانده‌اند محاسبه می‌شود. رتبه‌بندی آموزشی دانشگاه‌های دنیا و رتبه‌بندی حرفه‌ای دانشگاه‌های دنیا می‌توانند مکمل یکدیگر در نظر گرفته شوند چرا که به ترتیب قابلیت دانشگاه‌ها را در زمینه‌ی آموزشی و در زمینه‌ی سودآوری اقتصادی نشان می‌دهد.

رتبه‌بندی عملکرد مقالات علمی دانشگاه‌ها
رتبه‌بندی عملکرد مقالات علمی دانشگاه‌ها یک رتبه‌بندی بر اساس روش ارزیابی و ارتقادهی آموزش عالی تایون است.
در این روش، ۹ شاخص در نظر گرفته شده است که عبارتند از: مقالات ۱۱ سال اخیر، مقالات کنونی، ارجاعات به کتب و مقالات در ۱۱ سال اخیر، ارجاعات به کتب و مقالات در حال حاضر، میزان مورد مرجع قرار گرفتن مقالات، مقالات چاپ شده در مجلات با ضریب تاثیر گذاری بالا و برتری حوزه‌های فعالیت.

رتبه‌بندی دانشگاه ووهان
یک رتبه‌بندی دیگر توسط مرکز تحقیقات ارزیابی علم چین در دانشگاه ووهان است. این رتبه‌بندی بر اساس شاخص‌های علوم پایه است که نشان می‌دهد دانشگاه‌ها از نظر تعداد مقالات چاپ شده و ارجاعات بیش از ۱۱٬۰۰۰ مجله‌ی علمی در سراسر دنیا در ۲۲ حوزه‌ی علمی مختلف به آن مقالات در چه جایگاهی قرار دارند.

محمد صادق بیجندی
دانشجوی دکتری رشته مدیریت آموزشی دانشگاه یو پی ام