معروفترین رتبهبندی آموزشی دانشگاههای جهان، توسط دانشگاه شانگهای جیا تانگ صورت میگیرد. این رتبهبندی در قالب یک پروژهی بزرگ در کشور چین صورت گرفته است و هدف آن رتبهبندی دانشگاههای دنیا بصورت کاملاً مسقل بود و در واقع برای اندازهگیری فاصلهی دانشگاههای چینی و دانشگاههای روز دنیا
مجلهی نیوزویکدر آگوست ۲۰۰۶ (مرداد ۱۳۸۵)، مجلهی نیوزویک آمریکا رتبهبندی ۱۰۰ دانشگاه اول دنیا را به کمک معیارهای دو رتبهبندی دیگر (یعنی رتبهبندی آموزشی دانشگاههای دنیا توسط دانشگاه شانگهای و نشریهی آموزش عالی تایمز) و یک معیار جدید که تعداد کتابها و مجلات کتابخانهها بود ارائه کرد.
وبومتریک رتبهبندی وبومتریک دانشگاههای دنیا توسط آزمایشگاه سایبرمتریک CINDOC -واحدی از انجمن ملی تحقیقات اسپانیا CSIC تهیه شده است. این رتبهبندی بیش از ۴۰۰۰ دانشگاه دنیا را بر اساس اطلاعات مبتنی بر وب آنها تحلیل کردهاست.
رتبهبندی وبومتریک متشکل از یک پایگاه داده شامل ۱۵،۰۰۰ دانشگاه و بیش از ۵،۰۰۰ مرکز تحقیقاتی است. ،۰۰۰ 4دانشگاه اول در رتبهبندی مشخص شده است، و دانشگاههای دیگر نیز در رنبهبندیهای محلی و جزئیتر آمده است. موسسات آموزش عالی و مراکز تحقیقاتی کشورهای در حال توسعه در این روش رتبهبندی، با قرار دادن دستاوردهای علمی خود بر روی اینترنت میتوانند وضعیت بهتری پیدا کنند چرا که ممکن است نسبت به دانشگاههای تراز اول دنیا بسیار فاصله داشته باشند اما با این روش میتوانند وضعیت خود را بهتر نمایان کنند.
این رتبهبندی اولین بار در سال ۲۰۰۴ انجام شد و بر اساس شاخصی مرکب از چندین پارامتر تهیه شد. این پارامترها عبارتند از حجم اطلاعات موجود بر روی وب، قابلیت دسترسی و نسبت اطلاعات منتشر شده در وب به میزان لینکهای برگشتی خارجی آن است. این رتبهبندی هر ساله در دیماه و تیرماه بروز میشود و یک مقیاس وبی برای دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی فراهم میآورد. این رتبهبندی میزان فعالیت علمی وب سایتهای آموزشی را بصورت دورهای نشان میدهد.
شاخصهای وبومتریک به این دلیل بوجود آمدهاند که میزان توجه موسسات را به نشر اینترنتی نشان دهد. بنابراین دانشگاههای با کیفیت آموزشی بالا ممکن است به دلیل عدم تمایل به سیاستهای انتشار اینترنتی، در این نوع رتبهبندی رتبهی مورد انتظار خود را بدست نیاورند.
فاکتور جِییکی از روشهای رتبهبندی دانشگاهها بر اساس وبومتریک، روش فاکتور جی است که تعداد پیوندهای وبسایت یک دانشگاه را در میان وبسایت دیگر دانشگاهها محاسبه میکند. فاکتور جی درواقع میزان محبوبیت و اهمیت وبسایت یک دانشگاه خاص را در میان وبسایتهای دانشگاههای دیگر نشان میدهد. بنابراین فاکتور جی حالتی از گستردگی و میزان نفوذ یک دانشگاه براساس وبسایت آن است.
رتبهبندی حرفهای دانشگاههای دنیادر مقایسه با رتبهبندی آموزشی دانشگاههای دنیا،
رتبهبندی حرفهای دانشگاههای دنیا در سال ۲۰۰۷ توسط
مدرسهی عالی ملی معدن پاریس بنیان گذاشته شد که به اندازهگیری کارایی هر دانشگاه در اصول حرفهای میپردازد. شاخص اصلی این رتبهبندی تعداد مدیران اجرایی ارشد در میان ۵۰۰ شرکت مطرح دنیاست (از لحظ سودآوری) که بر اساس دانشگاهی که آنان درس خواندهاند محاسبه میشود.
رتبهبندی آموزشی دانشگاههای دنیا و
رتبهبندی حرفهای دانشگاههای دنیا میتوانند مکمل یکدیگر در نظر گرفته شوند چرا که به ترتیب قابلیت دانشگاهها را در زمینهی آموزشی و در زمینهی سودآوری اقتصادی نشان میدهد.
رتبهبندی عملکرد مقالات علمی دانشگاههارتبهبندی عملکرد مقالات علمی دانشگاهها یک رتبهبندی بر اساس روش
ارزیابی و ارتقادهی آموزش عالی تایون است.
در این روش، ۹ شاخص در نظر گرفته شده است که عبارتند از: مقالات ۱۱ سال اخیر، مقالات کنونی، ارجاعات به کتب و مقالات در ۱۱ سال اخیر، ارجاعات به کتب و مقالات در حال حاضر، میزان مورد مرجع قرار گرفتن مقالات، مقالات چاپ شده در مجلات با ضریب تاثیر گذاری بالا و برتری حوزههای فعالیت.
رتبهبندی دانشگاه ووهانیک رتبهبندی دیگر توسط مرکز تحقیقات ارزیابی علم چین در دانشگاه ووهان است. این رتبهبندی بر اساس شاخصهای علوم پایه است که نشان میدهد دانشگاهها از نظر تعداد مقالات چاپ شده و ارجاعات بیش از ۱۱٬۰۰۰ مجلهی علمی در سراسر دنیا در ۲۲ حوزهی علمی مختلف به آن مقالات در چه جایگاهی قرار دارند.
محمد صادق بیجندی
دانشجوی دکتری رشته مدیریت آموزشی دانشگاه یو پی ام